SportMindfulness

Over 'het mentale in de sport' hangt voor veel mensen nog altijd een zweem van geheimzinnigheid, het blijft iets ongrijpbaars, iets engs. En wat we dan graag doen is het wegduwen, er niets van willen weten. In de huidige tijdsgeest echter staan sporters steeds meer open om de invloed van gedachten, gevoelens en gedrag op hun sportprestaties te onderzoeken. Lees de praktijkvoorbeelden van talentvolle sporters uit dit boek er maar op na. Ook zien we meer invloeden vanuit oosterse tradities op het denken van atleten.

Vanuit de mindfulness en sportpsychologie wordt in dit boek een praktijkgerichte, down to earth manier beschreven van omgaan met het mentale deel van de sport. In de taal van de sporter. Mét praktijkvoorbeelden. Het gaat over concentratie, over druk, over zenuwen, over blessures, over motivatie en over boosheid op de scheids, de trainer of jezelf. Oftewel over alles wat een sporter vroeg of laat in zijn sportcarrière op zijn pad vindt.

Proberen niet te proberen

Waarom alles beter gaat als je het niet te graag wilt

Waarom val je juist moeilijk in slaap als je het heel graag wilt? Waarom is het lastig om charmant en ontspannen te zijn op momenten dat je er het meest aan hebt? Waarom lijken topprestaties van atleten zo makkelijk? En waarom moeten muzikanten heel hard oefenen voordat ze goed kunnen improviseren? Wanneer je te hard je best doet is de kans groot dat je blokkeert. Wat je eerst spontaan en schijnbaar moeiteloos voor elkaar kreeg, wil nu niet meer lukken, of komt gekunsteld over.

In Proberen niet te proberen legt Edward Slingerland uit waarom spontaniteit, zelfvertrouwen en een ontspannen houding zo ongrijpbaar kunnen zijn en waarom ze lijken te ontsnappen als we ze het hardst nodig hebben. Hij verenigt Oosterse filosofie met recent wetenschappelijk onderzoek en biedt daarmee een unieke kijk op een van onze grootste tegenstrijdigheden. 

De oude Chinese filosofen hebben veel geschreven over een spontane, ongedwongen, moeiteloze manier van handelen, die zij `wu-wei' noemden. Volgens hen lag wu-wei ten grondslag aan succes, en zij ontwikkelden strategieën om het te verkrijgen en te behouden. Slingerland laat ons op heldere en humorvolle wijze kennismaken met deze denkers en hun teksten. Aan de hand van inzichten uit de hersenwetenschap en de psychologie laat hij zien wat er in ons brein gebeurt als we wu-wei zijn en biedt hij praktische handvatten voor hoe we deze houding in onze moderne samenleving kunnen nastreven.

Dankzij deze nieuwe meditatietechniek word jij helemaal zen

Vergeet kleurboeken voor volwassenen, de nieuwste hype heet Zentangle. Deze eenvoudige meditatiemethode belooft ons rustig te worden door het tekenen van lijntjes en cirkels op een blaadje papier. HLN-journaliste Nina testte het al even voor je uit.

Zentangle is een uit Amerika overgewaaide tekenmethode die ons rustig en ontspannen zou maken. Het duo Rick Roberts en Maria Thomas uit Massachusetts kwam met het idee, dat via internet en YouTube-tutorials verder verspreid raakte, op de proppen. Begin maart verschijnt bij ons ook een Nederlandstalig boek rond de hype.

De term tangle, letterlijk 'wirwar', staat voor het tekenen van lijnen en cirkels op papier, zonder al te strakke regels of complexe technieken. Volg je intuïtie, kriebel er op los, en het rustgevende gevoel volgt automatisch.

De voordelen op een rijtje
Wie een Zentangle maakt wordt in de eerste plaats zen, of dat is toch de bedoeling. Fanatieke aanhangers rapporteren een betere nachtrust, vermindering van (vlieg)angst en paniekaanvallen, meer inspiratie en zelfs hulp bij het volhouden van diëten. Bovendien is het makkelijk te leren, goedkoop en leuk. Dat schreeuwt om uitgetest te worden.

GETEST: een traditionele Zentangle met lettervorm
Journaliste Nina: 'Nuchtere scepticus eerste klas die ik ben word ik al zenuwachtig bij de woorden 'zen' en 'geen regels of verplichtingen' alleen. Mijn tenen krullen spontaan bij Bond zonder Naam-spreuken als 'volg je intuïtie' en 'niets is fout, alles mag'. Dat kan natuurlijk niet de bedoeling zijn, en aangezien een verminderd stressniveau altijd welkom is, zet ik mijn kritische zelf met plezier even aan de kant voor een rustgevende tanglesessie. Op 3 maart ligt 'Zentangle Alfabet' bij ons in de boekhandel, een boek met ruim 40 Zentanglepatronen om alle letters van het alfabet te tanglen. Een voorproefje van dit doe-het-zelfboek leert de basistechnieken van het tanglen met een letter. "Leuk voor visitekaartjes of een verjaardagstekenening," klinkt het bij grondleggers Rick en Maria, die geciteerd worden in het boek. Potlood en papier in de aanslag, en tanglen maar.

Het mag worden gezegd: de innerlijke scepticus is verbazend snel het zwijgen opgelegd. Dat beetje concentratie dat nodig is om patroontjes te tekenen, zorgt ervoor dat de maalstroom aan flitsende gedachten even tot achtergrondmuziek wordt gereduceerd. Verstand op nul een kriebelen maar.

Dat ik een warm bad met boek en glas wijn in de toekomst zal inruilen voor pen en papier om tot rust te komen, is (heel) veel gezegd. En ook paniekaanvallen of extra kilo's bestrijd je volgens mij niet met wat kriebelen op een blaadje. Maar toegegeven: net als een kleurboek voor volwassenen brengt het je op korte termijn tot rust. Wie zijn doosje kleurpotloden niet bij de hand heeft, heeft bij deze een minstens even doeltreffend alternatief.'

www.goedgevoel.be

Voluit leven

Mindfulness of de kunst van het aanvaarden, nu als praktisch hulpboek

Veel mensen ervaren hun leven als onbevredigend omdat zij last hebben van psychisch leed zoals angst, somberheid, onzekerheid of vermoeidheid. Pas als deze klachten zijn overwonnen kan ik met mijn leven beginnen, zo is de overtuiging. De strijd tegen deze klachten staat dan centraal in het leven.

Dit boek laat zien dat dit niet werkt en biedt een alternatief. Leed is onlosmakelijk verbonden met leven. Wanneer je dit aanvaardt stop je het dagelijks gevecht. Er ontstaat ruimte en energie om nu te doen wat je werkelijk belangrijk vindt. Dan leef je voluit en ervaar je voldoening.

De (zelf )hulpmethode in dit boek is gebaseerd op Acceptance and Commitment Therapy (ACT) en mindfulness. Het boek bevat een cd met mindfulness-oefeningen.

The Power of the heart

laat je hart je gids zijn

The Power of the Heart brengt de kracht, de wijsheid, de liefde en de intelligentie van ons hart op een volkomen vernieuwende wijze onder de aandacht. Wat hebben Paulo Coelho, Isabel Allende, Eckhart Tolle, Deepak Chopra en Maya Angelou met elkaar gemeen? Ze onderkennen de noodzaak van het luisteren naar je hart. Auteur Baptist de Pape sprak met hen en nog vele anderen.

Hij creëerde een boek met een verrassende wetenschappelijke en spirituele onderbouwing dat aan het begin staat van een onstuitbare internationale beweging: laat je hart je gids zijn. Vind je ware potentie en je geluk, leef dichter bij je intuïtie. Coelho, Allende, Tolle, Chopra en Angelou inspireren, De Pape overtuigt.

Zen Tekenen

'Ik ben een stift in Gods hand'
Leo van Vegchel over de weg van Zen Zien Tekenen

tekst: Annerieke Goudappel

Beeldend kunstenaar Leo van Vegchel verliet de kunstwereld met een big bang. Nu begeleidt hij mensen op de weg van Zen Zien Tekenen.

Hij spreekt het liefst in metaforen. Poef… direct duidelijk waar hij het over heeft. Hij zit aan de tafel in zijn ruime atelier waar hij zijn leerlingen ontvangt die hier komen om Zen Zien Tekenen te beoefenen. Alleen zijn zij geen echte leerlingen en noemt Van Vegchel zichzelf geen leraar. 'Ik ben gids', zegt hij. 'Ik loop met ze mee op het pad, ik begeleid en bemoedig. Ze lopen op hun eigen benen en als zij vallen, dan val ik ook.'

Zen Zien Tekenen is geen zenschool, zegt hij, het is een intense oefenweg. Het Japanse do. 'Het is als een pelgrimstocht, waarop je de ene voet na de andere zet. Die stappen zet je hier en nu, niet gisteren of morgen. Ook bij Zen Zien Tekenen gaat het om directe actie in tijd en ruimte. Het is een oefening om tot de bron te komen, tot zuivering, tot eenwording, tot niet weten. In de training leg ik de nadruk op het volledig onbevangen waarnemen met alle zes zintuigen, in een soort mentale stilte. Het totale daar-zijn in Zen Zien Tekenen gaat aan alle kennis voorbij, aan gevoel voorbij, aan intuïtie voorbij.'

Doodlopend pad
Ooit ontsloeg hij zichzelf als beeldend kunstenaar. Midden jaren negentig van de vorige eeuw trok hij zijn kunstwerken en documentatie terug uit alle musea en galeries die werk van hem in huis hadden. Hij timmerde zijn proclamatie nog net niet op de deur. Kunst had in zijn ogen niets meer te maken met vervoering en mysterie, maar met gevestigde belangen en koele kunstkritiek. 'Vergelijk het met een lid van de kerk dat het inzicht krijgt dat het instituut waarvan hij deel uitmaakt zijn keel dichtknijpt, in de zoektocht naar het waarachtige. Dan kun je wat mij betreft twee dingen doen: revolteren of protesteren. In ieder geval moet je van die kliek afkomen zodat je weer vrij bent. Jarenlang had ik arrogant het pad van de kunst gevolgd: kijk mij eens, een autonoom en authentiek kunstenaar manifesteert zich. Een doodlopend pad. Ik kon ongelooflijk mooie kunstjes flikken, maar de kunstjes die werkelijk van betekenis waren, hadden niets met mij als “autonoom kunstenaar” te maken.'

Na zijn rigoreuze terugtrekking uit de kunstwereld, vond hij zichzelf op een dag terug aan de waterkant. Met een grote glimlach op zijn gezicht zat hij een gele iris te tekenen. 'Komt er een bevriende kunstenaar langsrijden, die bijna van zijn fietst valt onder de uitroep: “zit jij daar nou realistisch te tekenen?” Ik dacht: oh my god, dat is nu de benauwenis waar ik vanaf wilde.'

Zen als landkaart
Een vriendin nam hem mee naar een tentoonstelling met 'realistische tekeningen in aluminium wissellijsten, van die landschapjes en portretten.' Hij keek zijn vriendin aan: waar zijn we nu verzeild geraakt? 'Toen stond er opeens een klein vrouwtje naast me, met van die scherpe prikoogjes. Maria Adriaens. Ze maakte in een paar korte zinnen duidelijk wat hier aan de hand was. Het was alsof er een bliksem door m'n kop schoot. Zij had het over tekenen als verbinding met de werkelijkheid, ver weg van alle kunstkritiek. Ik zag mezelf weer zitten, “daar zit ik dan, die kunstenaar langs de waterkant”.’

Aanraking van het moment
Hij ging in training bij Maria Adriaens, die op haar buurt in training geweest was bij de Nederlandse tandarts en kunstenaar Frederick Franck, grondlegger van Zen Zien Tekenen.

'Frederick Franck zocht naar het collectieve mystieke bewustzijn, in christendom, jodendom, zen, aangewakkerd door de existentiële vragen die al sinds de oertijd door onze kop jagen: waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe? Dat heeft hij tot focus kunnen brengen in het tekenen. Zen is in dit verhaal het kompas, de landkaart. Zen kun je daarom ook denigreren tot iets cognitiefs en bestuderen zoals je een landkaart bestudeert om een gebied te leren kennen. Maar als je zen gebruikt als duiding, dan zie je dat er maar één ultradunne lijn loopt op de landkaart. Dat is de weg die jij gaat, dat is jouw leven.’

Zien, echt zien, zegt hij, is de totale onbevangen aanwezigheid in het moment. 'De verbinding met het verrukte daar-zijn. Het spoor dat je achterlaat kun je later in je tekening terug zien, mits in dezelfde meditatieve sfeer als toen je tekende. Anders zie je alleen maar krabbels of een artistiek plaatje. Hoe kan Van Gogh zwartwit-tekeningen maken van een blauw irissenveld, die mij de rillingen over m'n lijf bezorgen? Dat komt door de notificatie die hij maakt zijn aanraking van dat moment laat navoelen. Dát is Zen Zien Tekenen.'

Tekenen is de actie in Zen Zien Tekenen. 'Ik kan in mijn diepste bewustzijn pelgrimeren, stil zittend op mijn stoel. Maar mijn tekenende hand geeft een totaal andere dimensie aan het moment waarin ik verkeer. Een van mijn dierbaarste metaforen is: "Ik ben een stift in Gods hand." Over wie die ‘God’ is spreek ik niet, want dat is een vreselijke definitie. Als ik mijn stift zuiver kan houden op die trilling, dan gaat daar gebeuren wat er gebeuren wil. Het dient zich dan aan. Op het moment dat ik begin te stuntelen met mijn woorden, zitten we dichtbij waar we het eigenlijk over hebben. Dicht bij het onbenoembare, voorbij taal en begrip. Op het laatst is er dan alleen nog maar do, do, do. Als je vraagt naar de bron vanwaar ik vertrek, dan zeg ik: de ultieme vrije bron van het niet-weten.'

Verschenen in Boeddha Magazine 79 winter 2014 pag. 60-61

Meditatie helpt veroudering van de hersenen tegengaan

Dat meditatie gezond is voor lichaam en geest en veel voordelen heeft, zoals dat het gratis en makkelijk is en angsten en depressies verlicht, is wel duidelijk geworden na de vele onderzoeken die er zijn gedaan. Uit het laatste onderzoek blijkt dat mediteren mogelijk ook het verouderingsproces van de hersenen vertraagt.

Vanaf het 20e levensjaar begint het brein al te verouderen en nemen de hersenen af in gewicht en volume – dit is een proces dat niet meer stopt. Door te mediteren zou de zenuwdegeneratie die met leeftijd komt kunnen worden tegengegaan, oftewel zou men invloed kunnen uitoefenen op aandoeningen zoals dementie, Alzheimer en Parkinson. De wetenschappers zagen met onder andere MRI-scans een verschil tussen mensen die al lang mediteren en mensen die helemaal niet mediteren.

De onderzoekers van de universiteit van Californië deden in 2011 ook al onderzoek naar de effecten van meditatie en zagen dat bij mensen die vaak mediteren de grijze stof (onder andere voor het geheugen) in de hersenen minder snel in hoeveelheid verminderde dan bij mensen die nooit mediteren. Ook de witte hersenstof (onder andere voor communicatie) leek beter bewaard te zijn gebleven. Dr Florian Kuth: “Bij mensen die mediteren lijkt het of de grijze stof minder door leeftijd is beïnvloedt. We verwachtten dat meditatie misschien in sommige hersengebieden een effect zou hebben, maar we zagen het in bijna het hele brein. Dat was een enorme verrassing.”

Volgens de wetenschappers kan hun onderzoek grote impact hebben als de resultaten in andere onderzoeken worden bevestigd. In de VS leven mensen steeds langer, maar treden aandoeningen als Alzheimer steeds vaker op.

www.welingelichtekringen.nl