zaterdag 18 februari 2012

Mindfulness / Meditatie - 8 praktische tips

Mindfulness en de meditatie technieken die je daarbij gebruikt zijn er op gericht dat je 100% van je aandacht kunt richten op het hier en nu. Het regelmatig mediteren levert vele voordelen. De algemene gezondheid verbetert, angsten verminderen, opgewektheid neemt toe, evenals het concentratievermogen. Somberheid maakt plaats voor geluk, zeggen sommige zelfs.
Ik noem het liever opgewektheid, maar wat maakt het uit?

De titel van deze ‘post’ sprak je aan, omdat je deel uitmaakt van al die mensen die ooit weleens probeerde te mediteren, of gaan mediteren ooit overwogen. De kans is groot dat je niet werkelijk bent begonnen, of het hebt opgegeven. Dat is jammer, maar begrijpelijk. Je wilt resultaat, er is iets dat moet verbeteren en liefst zo snel mogelijk. Daar zit de paradox. Mediteren gaat niet om snel en beter, het gaat niet over prestaties, het vraagt een verandering van instelling om op termijn de voordelen te bemerken.

8 Praktische tips
Om je als beginner te helpen geef ik je 8 praktische tips om de horde te nemen en mindfulness, aandacht een kenmerk van je leven te laten worden. Niets moet, maar als je de tips volgt gaat het je zeker helpen om met aandacht te leven.

1. Routine
Maak van mediteren een vaste routine. Routine is er niet zomaar. Dagelijks je tanden poetsen is je aangeleerd en is door de herhaling een vast onderdeel van de dag geworden. De routine om meditatie in je leven te verankeren, vraagt ook dat je het eerst aanleert en het na een tijdje vanzelf wilt doen; het niet meer wilt missen. Start met een vast moment op de dag (nog beter twee keer per dag), waarbij je op een ‘stille’ plaats gaat zitten waar je niet gestoord zult worden. Meld eventueel aan je huisgenoten, wat je van plan bent en dat zij je goed kunnen helpen als ze je even met rust laten.

2. Zitten
Ga rustig zitten op een rechte stoel, of op een bankje. Zorg dat je actief zit, niet leunen, of onderuitgezakt, strek je rug en zet je hoofd recht boven je ruggengraat. Ontspan je spieren en leg je handen bij voorkeur ‘open’ (palm naar boven) op je bovenbenen. Zo kan je niets vast houden, of met je vinger ergens aan gaan zitten frummelen.

3. Adem
Ademhaling gaat vanzelf, je hoeft er niets voor te doen. Met mediteren benut je de ademhaling door de lucht te volgen, maar niet door de ademhaling te beïnvloeden. Richt je aandacht op de plek waar je de lucht van de ademhaling het beste waarneemt. Sommigen voelen de lucht goed bij de neusvleugels, anderen nemen het beter waar bij het op en neer gaan van de buik, of het middenrif. Het maakt niet uit waar jij het beste de ademhaling kan observeren, richt je aandacht op de plek die voor jou de minste inspanning kost. Alles gaat vanzelf.

4. Gedachten
Zeker alles gaat vanzelf. Ook je gedachten en gevoelens komen van zelf. Observeer ze met aandacht, maar laat je niet meenemen door de gedachten en gevoelens. Richt je aandacht telkens weer teug naar je ademhaling nadat je afgeleid wordt door je gedachten en gevoelens .

5. Tijd
Hoe lang moet je mediteren om ooit effect te merken? Niets is voorgeschreven, maar twee keer 20 minuten per dag zal je zeker goed doen. Misschien wel een te grote stap vanuit het niets. Oefen dan eerst door een veel kortere tijd te nemen. Zet een klokje bijvoorbeeld op vijf minuten en ga rustig zitten en richt je adem op je ademhaling. De tijd kan je naar behoefte en vermogen verder uitbreiden.

6. Aandacht verschuiven
Als jet je na een week steeds beter afgaat om je aandacht, ondanks alle verstoring door gedachten, gevoelens en geluiden, weer terug te brengen naar je ademhaling, dan kan je eens proberen je aandacht te verschuiven. Probeer met je volle aandacht je lichaam te observeren. Begin bij je voeten en ga met al je aandacht langs je gehele lichaam. Niet van de hak op de tak, maar rustig van je voeten naar je enkels, onderbenen en zo verder. Zo kom je uiteindelijk uit bij je kruin. Telkens als je toch afgeleid wordt (en dat is heel gewoon, dat is de neiging van de geest), breng je de aandacht terug naar je ademhaling en pikt je vervolgens de reis langs je lichaam weer op bij de plaats waar je gebleven was.

7. Tijdstip
Zonder twijfel is het heel profijtelijk om ’s morgens de dag te beginnen met meditatie. Je zal er zeker een deel van de dag de positieve effecten van waarnemen. Wees goed voor jezelf. Doorbreek de standaard ochtend routine van hollen en haasten en start de dag een half uurtje vroeger en benut het half uur om te mediteren.

8. Hulp
Lukt het je toch moeilijk om je aandacht bij de ademhaling te houden, schaf je dan een cd met mindfulness meditatie aan. Er is niets mis mee om hulp te gebruiken.





zaterdag 11 februari 2012

LEEF! 365 reflecties voor een mindful leven

De boodschap van dit boek: blijf vitaal en verliefd op dit leven, ongeacht de tegenslag die op je pad komt.

Het boek bestaat uit 365 reflecties (één voor iedere dag), die worden besloten met een korte oefening. De oefening zorgt er op originele wijze voor dat geest en zintuigen zich geheel openstellen voor het leven.

Een boek vol wonderen, waarin het verhaal van de auteur niet alleen vervlochten is met dat van anderen die worstelen met hun mens-zijn, maar ook met de grote wijsheidstradities.

woensdag 8 februari 2012

Handboek voor het bouwen van je eigen luchtkasteel

Fantaseer jezelf gelukkig...

Het Luchtkasteel bestaat uit 25 kamers die elk een andere functie hebben: een suite voor schaamte, een kamer voor geluk, een traanzaal voor verdriet. Elke kamer wordt omschreven en biedt de lezer een aantal keuzes. Want niets werkt zo stimulerend op de verbeeldingskracht als keuzes.

Waar heb ik werkelijk verdriet om, waar ben ik trots op, wat zou ik graag anders willen? Als je deze vragen stelt bij het inrichten van je Luchtkasteel, dan zijn ze niet vervelend diepgravend maar juist hoopvol opbouwend. Dan is het entertainment.

Een luchtkasteel is een plek om jezelf gelukkig te fantaseren en om in te verdwijnen. Kinderen weten dat beter dan volwassenen. Maar het is ook een middel om met verbeeldingskracht de werkelijkheid en jezelf opnieuw vorm te geven.

Het is dat laatste aspect van het luchtkasteel dat de auteur, van oorsprong copywriter in de reclame, de lezer in dit boek wil laten zien. Ze doet dat in de vorm van een tocht langs de vele vertrekken van het luchtkasteel, die onder meer langs de salon, de keuken, de balzaal, de kinderkamer, maar ook langs de kamer van geluk en de Royal Suite voor kwaad voert. Deze reis heeft tot doel de lezer bewust te maken van verborgen gedachten, wensen en verlangens, waarbij heel serieuze levensvragen op een speelse manier aan de orde komen.

Tekst en illustratie vormen in het boek een geheel en de visualisatie is altijd functioneel. Door de lichtvoetige en associatieve manier waarop de zoektocht is vormgegeven, zal dit originele boekwerk een brede lezersgroep aanspreken.

zaterdag 4 februari 2012

Zenfulness...

In dit artikel enkele persoonlijke ervaringen met zen. Ik ben geen zenmeester, maar ik heb wel ervaren dat er bepaalde principes zijn die iedereen in zijn of haar leven kan toepassen, ongeacht je religieuze opvattingen of je manier van leven.

‘Zen is niet iets opwindends, maar concentratie op onze gewone, alledaagse routine.‘ 
Shunryu Suzuki

Ik ben, zoals gezegd, geen zenmonnik en ik zal er ook nooit een worden. Jij zult waarschijnlijk ook geen zenmonnik willen worden, maar je kunt toch wat meer zen aan je leven toevoegen door een paar simpele mindfulness tips op te volgen.

Een van mijn favoriete zenmonniken, Thich Nhat Hanh, gaf een hele simpele samenvatting van deze tips: ‘Lach, haal adem, en neem de tijd...’
  1. Doe één ding tegelijk. Deze regel zal wel bekend klinken voor mensen die al eens wat over zen hebben gelezen. Het is het motto van de zenmonnik: 'single-tasken' in plaats van 'multi-tasken'. Zengezegde: ‘Als je loopt, loop dan. Als je eet, eet dan.’
  2. Doe het langzaam en weloverwogen. Je kunt één taak tegelijk doen, maar die ene taak alsnog afraffelen. Neem de tijd en werk langzaam. Maak je handelingen weloverwogen, niet gehaast en willekeurig. Het vergt wat oefening, maar het helpt je om op de taak de focussen.
  3. Doe het volledig. Richt je geest volledig op die ene taak. Ga niet door naar de volgende taak tot je klaar bent. Als je om een of andere reden niet anders kunt, probeer dan in ieder geval de onafgemaakte op te ruimen en weg te leggen. Als je een boterham klaarmaakt, begin dan niet met eten tot je de spullen die je hebt gebruikt om hem te bereiden hebt opgeborgen, het aanrecht hebt afgeveegd en de broodplank hebt afgewassen. Wanneer je klaar bent met een taak, kun je je vollediger focussen op de volgende taak.
  4. Doe minder. Een zenmonnik is niet lui: hij staat vroeg op en is de hele dag in de weer. Maar hij heeft ook geen oneindige lijst met taken – er zijn een aantal dingen die hij vandaag zal afmaken, en daar blijft het bij. Als je minder doet, kun je deze dingen langzamer, vollediger en met meer concentratie doen. Als je je hele dag volpropt met allemaal taken, zul je je van de ene taak naar de andere haasten zonder even te stoppen om na te denken over waar je mee bezig bent.
  5. Laat ruimte over tussen dingen. Dit is bijna hetzelfde als de ‘doe minder’-tip, maar dit is meer een manier om je dagschema in te plannen zodat je altijd tijd hebt om iedere taak te voltooien. Plan dingen niet te dicht op elkaar. Laat juist ruimte over in je schema. Dan krijg je een relaxter schema en heb je wat meer ruimte over voor het geval een taak meer tijd kost dan je had gepland.
  6. Ontwikkel rituelen. Zenmonniken hebben rituelen voor alles wat ze doen, van eten tot schoonmaken tot mediteren. Rituelen geven iets verhevens aan een taak – als het belangrijk genoeg is om een ritueel te hebben, dan is het belangrijk genoeg om er je volledige aandacht aan te schenken en het langzaam en goed te doen. Je hoeft de zenrituelen niet te leren. Je kunt ook gewoon je eigen rituelen maken voor de bereiding van je eten, schoonmaken, voor wat je doet voor je begint met werken, wat je doet wanneer je wakker wordt of voor je naar bed gaat. Zo’n beetje alles wat je je maar kunt bedenken. Maar pas ook op dat de rituelen je niet gaan ´regeren`
  7. Doe bepaalde dingen op vaste tijden. Een zenmonnik heeft voor bepaalde activiteiten vaste tijden. Er is een tijd om te douchen, een tijd om te werken, een tijd om schoon te maken, een tijd om te eten. Dit zorgt ervoor dat die dingen regelmatig worden gedaan. Je kunt zelf een tijd aanwijzen voor je eigen activiteiten, of dat nu voor werken of schoonmaken of mediteren is. Als het belangrijk genoeg is om het regelmatig te doen, dan is het misschien goed om er een vaste tijd voor in te stellen.
  8. Trek tijd uit om te zitten. In het leven van een zenmonnik is de zitmeditatie (zazen) een van de belangrijkste onderdelen van zijn dag. Elke dag is er een tijd waarop er alleen gezeten wordt. Deze meditatie is eigenlijk gewoon een oefening om te leren aanwezig te zijn. Je kunt speciaal een tijd uittrekken om te mediteren, maar je kunt ook andere dingen gebruiken. Wanneer ik hardloop, dan oefen ik bijvoorbeeld om in het nu aanwezig te zijn. Thich Nhat Hanh beveelt loopmeditatie aan. Wat je ook doet, doe het regelmatig en oefen om aanwezig te zijn.
  9. Lach en dien anderen. Zenmonniken brengen een groot deel van hun dag door met het dienen van anderen, of dat nu andere monniken in het klooster zijn of de mensen buiten. Het leert hen nederigheid en zorgt ervoor dat ze niet zelfzuchtig leven, maar toegewijd aan anderen. Als je kinderen hebt, dan breng je waarschijnlijk sowieso al een groot deel van je dag door met het dienen van anderen. Maar denk bijvoorbeeld ook aan wat je doet voor anderen op je werk of daarbuiten. Gewoon vriendelijk lachen en aardig zijn voor anderen kan al een hoop bijdragen aan de levens van de mensen om je heen. Misschien kun je ook vrijwilligerswerk doen.
  10. Maak een meditatie van schoonmaken en koken. Naast de eerder beschreven zazen, zijn koken en schoonmaken de meest verheven onderdelen van een dag uit het leven van een zenmonnik. Het zijn uitstekende manieren om mindfulness te oefenen en kunnen goede rituelen zijn die je elke dag doet. Misschien zie je koken en schoonmaken als saai en vervelend werk, maar probeer ze juist als een meditatie te doen. Geef je volledige aandacht aan taken. Concentreer en doe ze rustig en volledig. Geniet van de vreugde die in het moment verscholen ligt. Ondek de kleine geneugtes zoals het water dan over je hand stroomt. Respecteer het leven van de planten waarmee je je maaltijd bereidt. Het kan je hele belevenis transformeren (en je krijgt er nog een schoner huis van ook!).
  11. Denk na over wat je werkelijk nodig hebt. Er is maar weinig in het leven van een zenmonnik dat niet echt nodig is. Hij heeft geen kasten vol schoenen of de laatste trendy kleren. Hij geeft geen koelkast of kastjes vol junkfood. Hij heeft ook niet de laatste gadgets, auto’s, televisies of iPods. Hij heeft alleen de nodige kleding, potten, eetgerei en voeding. Ze eten simpele, vegetarische maaltijden. Je hoeft natuurlijk niet precies als een zenmonnik te leven, maar het kan je er wel aan herinneren dat er veel in ons leven is dat niet echt nodig is, en het kan goed zijn om af en toe even na te denken over wat we echt nodig hebben en of het wel belangrijk is om al die spullen te hebben die we eigenlijk niet nodig hebben. Je kunt bijvoorbeeld een of twee keer per jaar grote schoonmaak houden en alle spullen die je langer dan 1 jaar niet meer hebt gebruikt weggeven of verkopen.
  12. Leef simpel. De logische conclusie van tip 11 is dat als iets niet nodig is, je waarschijnlijk ook zonder kunt leven. Dus simpel leven betekent dat je zo min mogelijk onnodige en onessentiële dingen in je leven hebt, om ruimte te maken voor het essentiële. Wat precies essentieel is, zal van persoon tot persoon verschillen. Voor mij zijn mijn gezin, mijn website, mijn hardlopen en mijn lezen essentieel. Voor anderen is het misschien essentieel om tijd door de brengen met goede vrienden of naar de kerk gaan of stripboeken verzamelen. Er is geen wet die voorschrijft wat essentieel voor jou zou moeten zijn. Maar denk wel goed na over wat het belangrijkste in je leven is, en maak daar ruimte voor door de andere, minder essentiële dingen uit je leven verwijderen.

donderdag 2 februari 2012

Meditatie verandert het brein

Herhaaldelijk mediteren leidt tot blijvende veranderingen in de activiteit van de hersenen

Meditatie vaag en zweverig? Sommige neurowetenschappers denken daar anders over: meditatie heeft meetbare effecten op het brein. Eind maart presenteerden zij hun bevindingen op het symposium ‘Imag(in)ing the Buddhist Brain’, georganiseerd door het Leiden Institute for Brain and Cognition (LIBC).

Voor sommigen is meditatie een spirituele of religieuze ervaring. Kun je zo’n fenomeen wel op een wetenschappelijke manier bestuderen? Prof.dr. Lisa Cheng, mede-oprichter van het LIBC en initiatiefnemer van het symposium, kan zich de scepsis voorstellen. “Boeddhisme en meditatie zijn van oudsher omgeven door mysterie.’ Maar ongrijpbaar voor de wetenschap? Cheng denkt van niet. "Ons symposium zal het tegendeel bewijzen.”

Meditatie meetbaar in de hersenen
Daarmee doelt Cheng op recent onderzoek van Antonino Raffone (Universiteit van Rome) en Heleen Slagter (Universiteit van Wisconsin). Onafhankelijk van elkaar maakten zij de effecten van meditatie meetbaar in de hersenen. Raffone onderzocht boeddhistische monniken en kwam tot de conclusie dat bepaalde vormen van meditatie tot een blijvende reorganisatie van hersenactiviteit leiden.

Zijn Amerikaanse collega Heleen Slagter ontdekte dat mensen na drie maanden van meditatie makkelijker hun aandacht konden verdelen over prikkels uit hun omgeving. Dat verschil was ook zichtbaar in EEG-scans. Mensen kregen door het mediteren meer controle over de beperkte capaciteit van hun hersenen, concludeert de onderzoekster. Raffone en Slagter presenteerden hun bevindingen tijdens het symposium.

Hersenonderzoek staat niet los van de geesteswetenschap
Juist omdat meditatie in de beleving van veel mensen zo’n traditioneel onderwerp is, koos Cheng het als thema voor het eerste symposium van het moderne, vooruitstrevende LIBC. Onderzoek naar de werking van de hersenen staat niet los van de geesteswetenschappen, wil zij maar zeggen. “Toen ik voor het eerst naar Leiden kwam, viel het mij op dat er grote barrières tussen verschillende disciplines bestonden”, vertelt Cheng. “Met de oprichting van het LIBC in 2005 hebben we die barrières willen slechten.”

Scepsis: werkt het nou echt, en zo ja: hoe?
Jonathan Silk, boeddholoog, plaatste het onderwerp van het symposium in een historisch perspectief. Meditatie blijkt inderdaad gerelateerd aan het boeddhisme, maar niet zo nauw als veel mensen denken. “Sommige boeddhisten mediteren, maar meditatie is geen centraal aspect van de meeste boeddhistische praktijken. Het is eerder een moderne, westerse interpretatie van het boeddhisme.” Neuropsychologisch onderzoek is onbekend terrein voor Silk. Hij was nieuwsgierig naar de onderzoeksbevindingen van de gastsprekers. Sceptisch is hij ook: “Het lijkt me moeilijk om onomstotelijk te bewijzen dat er een relatie is tussen elektrische activiteit in het brein en mentale processen.”

Op weg naar boeddhisten in Taiwan
Makkelijk is dat niet, erkent psycholoog Lorenza Colzato. Toch gelooft zij dat hersenonderzoek ons meer inzicht kan geven in de werking van mentale processen zoals meditatie. Colzato werkte eerder als therapeut met terminale HIV-patiënten. 80% van de patiënten werd rustiger van meditatie. Colzato: “Als therapeut zag ik dat meditatie werkt. Als wetenschapper wil ik begrijpen hoe dat kan.”

Colzato doet sinds kort zelf ook onderzoek naar het effect van religie op cognitieve processen. Op dit moment is de winnares van de belangrijke Veni-subsidie bezig een samenwerkingsverband met de Universiteit van Taipei (Taiwan) op te zetten. Daar wil ze de visuele waarneming van boeddhisten vergelijken met die van taoïsten, confucianisten en atheïsten. Colzato verwacht dat boeddhisten in hun perceptie van de wereld meer op het grotere geheel gericht zijn dan atheïsten en dan mensen met een ander geloof. Dergelijke verschillen zijn mogelijk terug te voeren tot verschillen in hersenactiviteit.

Colzato is, net als mede-organisator Lisa Cheng, een groot voorstander van interdisciplinair onderzoek. “Meditatie heeft zo’n lange voorgeschiedenis, als psycholoog moet je daar iets van weten als je er zinvolle uitspraken over wil doen.” Jonathan Silk onderschrijft het belang van een historisch besef: “Het is belangrijk om te begrijpen waar we het precies over hebben wanneer we over meditatie praten.”


zaterdag 28 januari 2012

Verkeerd Verbonden

De wereld om ons heen is danig in beweging.
Een gevolg van onze materiële en rationele samenleving is de verbreking van onze verbondenheid met onze ware kern, met ons levensdoel en met het grote geheel waarvan we onlosmakelijk deel uitmaken. Die verbreking voelen we als een gemis, want we zijn allemaal op zoek naar meer innerlijke rust, vrede en vervulling.

De intentie van dit boek is voorbij te gaan aan het ego en verbinding te vinden met je Hogere Zelf en van daaruit met het Grote Geheel, het Al. Je kunt dat praktische spiritualiteit noemen; verbondenheid met hemel en aarde, met twee voeten 243;p de aarde; niet erin vast, maar ook niet erboven zwevend.

In dertien hoofdstukken word je meegenomen op een reis die je in staat stelt om opnieuw tot verbinding te komen. Het aantal van dertien hoofdstukken is niet toevallig ontstaan; zij vertegenwoordigen de dertien tonen van de Maya s, een volk dat was Verbonden: onderling verbonden, verbonden met Tijd en Ruimte en verbonden met Aarde en Kosmos. Een volk dat in contact was met het Weten, datgene wat wij nogal eens kwijt zijn en waarmee wij geen verbinding meer hebben.

In de wereld van morgen hebben we de keuze om door te gaan op dezelfde weg of om zelf verantwoordelijkheid te nemen, niet alleen voor je Zelf en ons Zelf, maar ook voor Het Zelf, het Grote Geheel. Wat kies jij?


NBD|Biblion recensie
De auteur (schrijver, manager en coach) wil in dit boek de lezer begeleiden in het voorbijgaan aan het ego en de verbinding met je Hogere Zelf en het Al opnieuw te maken en daarmee de weg van zelfverantwoordelijkheid te nemen. Dit doet hij aan de hand van de dertien tonen van de Maya's, de dertien fasen van de schepping.

In dertien hoofdstukken legt hij de bijbehorende fasen uit, zoals het Zelf, polariteit, weten, eenheid, vertrouwen, vrede, overvloed, loslaten, ontvangen en Zijn. Elk hoofdstuk wordt afgesloten met een praktische oefening of visualisatie die kenmerkend is voor de betreffende fase. Regelmatig verschijnen uitspraken of zinsneden van anderen in zwartomlijnde kaders of cursief.

De praktische oefeningen zijn in een ander lettertype afgedrukt. Met een woord vooraf, een inleiding op de dertien tonen, inhoudsopgave, samenvatting, bronvermelding en een kort stukje over de schrijver.

Hoewel de eerste indruk zweverig kan zijn, heeft de praktische toon van de schrijver de overhand; "Leven is vooral praktijk: gewoon doen en toepassen" en "Alles heeft zijn tijd, forceren heeft geen zin". Eenvoudig uitgegeven.


zaterdag 21 januari 2012

Mindful minuutje

Heb je ook weleens het gevoel dat je leven aan je voorbijflitst? Dat je je leven leidt zonder er echt bewust van te zijn en ervan te genieten? Soms kunnen we het contact met onszelf verliezen, zo erg dat we niet eens door hebben dat het is gebeurd, totdat we ons plotseling realiseren dat we wel ons ding doen, maar zonder echt te ervaren waarmee we bezig zijn.

We zijn tegenwoordig zo bezig met vooruitkijken, ons naar de volgende afspraak haasten, of terugkijken en ons druk maken over de fouten die we hebben gemaakt, dat we maar zelden de tijd nemen om even op de pauzeknop te drukken en ons bewust te zijn van het huidige moment.

Simon Parke laat ons in Mindful minuutje met talrijke korte gedachten, observaties, oefeningen en spirituele fragmenten inzien hoe we in een minuutje mindfulness kunnen bereiken en kunnen terugkeren naar het hier en nu en daar te blijven. Zoals hij zelf zegt: Net zoals er vele paden leiden naar de top van de Mount Everest, leiden er vele wegen naar mindfulness.

Reserveer elke dag een minuutje voor mindfulness en je zult de schoonheid van het leven in het moment ontdekken!

Simon Parke was twintig jaar priester in de anglicaanse kerk, werkte drie jaar in een supermarkt waar hij vakkenvullend de betekenis van het leven overpeinsde. Hij is auteur van een omvangrijk oeuvre, waaronder een collectie romans. Daarnaast leidt Parke retraites en helpt hij mensen die op zoek zijn naar een leven met spiritualiteit.